TURKIYANING QORA DENGIZ BO‘YICHA MINTAQAVIY SIYOSATI NATO STRATEGIYASIDA HAMDA MILLIY MANFAATLAR KESIMIDA
Keywords:
Qora dengiz mintaqasi, geosiyosiy aktorlar, mintaqaviy xavfsizlik arxitekturasi, Turkiya tashqi siyosati, harbiy diplomatic faollik, NATO, Yevropa Ittifoqi, Rossiya Federatsiyasi, Ukraina inqirozi .Abstract
Ushbu ilmiy maqolada Turkiyaning Qora dengiz mintaqasidagi tashqi siyosiy strategiyasi va xavfsizlik amaliyotlarini NATOning mintaqaviy yondashuvlari hamda Anqara milliy manfaatlari o‘rtasidagi murakkab o‘zaro ta’sirlar kesimida tahlil qilindi. Qora dengiz makonida shakllanayotgan yangi geosiyosiy realiyalar – Rossiyaning harbiy-siyosiy faolligi, Ukraina inqirozi natijasida yuzaga kelgan strategik beqarorlik, energetika va transport tarmoqlarining global raqobat maydoniga aylanishi – Turkiyaning mintaqaviy pozitsiyasini tubdan qayta belgilashga undamoqda. Tadqiqot aynan shu jarayonlarning Turkiya tashqi siyosatiga ko‘rsatgan ta’sirini tizimli tahlil qiladi. Maqolada Turkiyaning NATO a’zosi sifatida mintaqada alyansning jamoaviy mudofaa tamoyillariga amal qilishi, bir vaqtning o‘zida esa Montre konventsiyasining kafolatchisi sifatidagi o‘ziga xos xalqaro-huquqiy majburiyatlari va mintaqaviy xavfsizlikni suveren yondashuv asosida boshqarish istagi o‘rtasidagi strategik muvozanat yoritiladi. Turkiya siyosatining yadro elementlarini tashkil qiluvchi harbiy-diplomatik faollik, Qora dengiz flotlarining harakatlarini tartibga solishdagi roli, dengiz xavfsizligi bo‘yicha ko‘p tomonlama tashabbuslari, shuningdek, NATOning mintaqaviy mashg‘ulotlaridagi ishtiroki alohida tahlil etiladi.
Downloads
References
Aydın, M. (2019). Turkey and the Black Sea security environment. Ankara: Center for Strategic Research.
Çelikpala, M. (2016). Turkey and the Black Sea: Towards a new regional security architecture. Uluslararası İlişkiler, 13(52), 1–20.
NATO. (2022). NATO’s strategic concept. Brussels: NATO Headquarters.
Oğuzlu, T. (2015). Turkey and NATO: Political implications of strategic partnership. International Politics, 52(1), 1–18.
Sakwa, R. (2021). Russia against the rest: The post-Cold War crisis of world order. Cambridge: Cambridge University Press.
Tol, G. (2020). Turkey’s evolving foreign policy in the Black Sea region. Middle East Institute Reports, 12(4), 1–15.
Yılmaz, S. (2017). Energy security and geopolitics in the Black Sea region. Energy Policy, 105, 341–349.
Turkish Ministry of Foreign Affairs. (2021). Turkey’s foreign policy principles and regional strategies. Ankara.
