YURISTLIK FAOLIYATIDA NUTQNING OʻRNI
Keywords:
yurist, huquq, kasb, nutq, madaniyat, ritorika, sud, bahs, himoya, ayblov, kommunikatsiya, axborot, muloqot, taʼsir, dalil, argumentatsiya, ishonch, adliya, qonun.Abstract
yuristlik faoliyati, huquq normalarini qo'llash va himoya qilish bilan bevosita bog'liq bo'lib, uning samaradorligi professional nutq madaniyatiga chambarchas bog'liq. Nutq yurist uchun nafaqat aloqa vositasi, balki asosiy kasbiy qurol hisoblanadi. Sud jarayonlari, mijozlar bilan maslahatlar, huquqiy hujjatlarni tayyorlash, prokurorlik nazorati yoki tergov harakatlari kabi barcha yo'nalishlarda aniq, mantiqan asoslangan, ishonchli va taʼsirchan nutq muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu nutqning kommunikativ, kognitiv va regulatorlik funksiyalari orqali huquqiy amaliyotdagi rolini o'rganadi. Xususan, advokatning sudlardagi himoya nutqi, prokurorning ayblov nutqi, sudyaning qaror qabul qilish jarayonidagi nutqiy mahorati hamda notiqlik sanʼatining (rinoiy nutq, ritorika) yurist faoliyatidagi zaruriy sharti ekanligi tahlil qilinadi. Nutqning sifati huquqiy axborotni to'g'ri yetkazish, dalillarni ishonchli bayon etish va pirovardida, adolatli qaror qabul qilinishiga bevosita taʼsir ko'rsatadi.
Downloads
References
Karimov I. M. Huquqshunoslikka kirish. – Toshkent: Adolat, 2021. (Yuridik faoliyatning asoslari bo'yicha).
Abdusaidov A. A. Yuridik Psixologiya. – Toshkent: Oʻzbekiston yuristlari malakasini oshirish markazi, 2018. (Nutqning ta'sirchanlik jihatlari bo'yicha).
Yunusaliyeva M. T. Nutq madaniyati va notiqlik sanʼati. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2019. (Ritorika va umumiy nutq madaniyati bo'yicha).
Husanov M. B., Toʻxtayev Sh. M. Oʻzbek tilida ish yuritish. – Toshkent: TDIU, 22020. (Yozma nutq va rasmiy uslub bo'yicha).
Shamsutdinov I. Y. Advokatura: nazariya va amaliyot. – Toshkent: Oʻzbekiston yuristlar uyushmasi, 2022. (Sud nutqi amaliyoti bo'yicha).
Qurbonova S. S. "Yuridik nutqning mantiqiy asoslari va axloqiy meʼyorlari." — Oʻzbekistonda ijtimoiy fanlar jurnali, № 3, 2021.
Sodiqov A. A. "Protsessual nutqning kommunikativ xususiyatlari." — Huquqiy tadqiqotlar ilmiy maqolalar to'plami, 2019.
Vohidov A. V. "Ritorika – yuristning professional kompetensiyasi sifatida." — Oʻzbekiston yuristlari axborotnomasi, № 5, 2020.
Jalolov A. B. "Sud nutqi madaniyatini oshirishning dolzarb masalalari." — Adliya Xabarnomasi, № 2, 2023.
