TIL LEKSEMASINING FILOLOGIK LUG’ATLARDAGI IZOHI

Abstract

Hozirgi davr tilshunoslik fanining taraqqiyoti natijasida undagi atama va tushunchalar ham ancha ko‘paydi hamda ularni ishlatishda har xillik vujudga keldi. Til insoniyat jamiyatida eng muhim aloqa quroli bo‘lib, jamiyat tomonidan yaratilgan va unga xizmat qiladi. Shuning uchun ham tilni o‘rganadigan tilshunoslik fani ijtimoiy fanlar: falsafa, psixologiya, tarix va boshqalar qatoriga kiradi. Til — fikr ifodalash quroli. Fikr esa mantiqda o‘rganiladi. Maqolada shu kabi xodisalar o‘rganishga xarakat qilingan va tilning turli sathlari o‘rtasidagi munosabatlar tadqiq qilingan. Asosiy e’tibor esa tilning leksik sathiga qaratilgan. Darhaqiqat, tilshunoslikda mavjud bo‘lgan har bir nazariya, avvalo tilni qanday tushunishga asoslanadi. Tilni qanday tushunish til haqidagi nazariyani yaratishda ahamiyati katta.Tayanch tushunchalar:  til, lison, nutq, sath, lisoniy sath, nutqiy sath, til, tilshunoslik, tilshunoslik bo‘limlari, leksik-semantik sath, leksikologiya, morfema, leksema. Til – odam va umurtqali hayvonlar ogʻiz boʻshligʻidagi muskulli organ. Baliqlarda T. shilliq parda burmasidan iborat boʻlib, visseral skelet bilan harakatlanadi. Quruqlikda yashovchi umurtqalilarda T. harakatchan, u ovqatni tutadi, ogʻiz boʻshligʻiga suradi, nafas yoʻlini berkitadi va hokazo. T.da koʻpgina bezlar va taʼm bilish retseptorlari rivojlangan.