“O‘ZBEKISTONDA OSTEOARTROZ REABILITATSIYASI: YUTUQLAR, DOLZARB MUAMMOLAR VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI”
Keywords:
Osteoartroz, reabilitatsiya, fizioterapiya, kinezioterapiya, og‘ir vazn, xalqaro yo‘riqnomalar, O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimi, hududiy tengsizlik, psixologik qo‘llab-quvvatlash.Abstract
Tadqiqotimizda mamlakatimizdagi osteoartroz reabilitatsiyasi sohasidagi mavjud yutuqlar va kamchiliklar ilmiy tahlil qilingan. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST), Global Burden of Disease (GBD) hamda xalqaro klinik yo‘riqnomalar (NICE, OARSI, ACR) ma’lumotlari asosida osteoartrozning global tarqalishi va reabilitatsiya strategiyalari yoritilgan. Milliy statistik ko‘rsatkichlar va mahalliy tadqiqotlar natijalariga tayangan holda, O‘zbekistonda fizioterapiya, kinezioterapiya va og‘ir vaznni kamaytirish dasturlarining samaradorligi ilmiy asoslab berilgan. Shu bilan birga, hududiy tengsizlik, bemorlarning xabardorlik darajasi pastligi va psixologik qo‘llab-quvvatlashning yetarli emasligi muhim muammo sifatida qayd etilgan. Tadqiqot natijalari xalqaro tajribalarni mahalliy sharoitga moslashtirish va milliy monitoring tizimini takomillashtirish zarurligini ko‘rsatadi.
Downloads
References
Hunter, D. J., & Bierma-Zeinstra, S. (2019). Osteoarthritis. The Lancet, 393(10182), 1745–1759. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)30417-9
Fransen, M., & McConnell, S. (2021). Exercise for osteoarthritis of the knee. Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 1. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004376.pub3
Messier, S. P., Mihalko, S. L., Legault, C., et al. (2013). Effects of intensive diet and exercise on knee joint loads, inflammation, and clinical outcomes among overweight and obese adults with knee osteoarthritis. JAMA, 310(12), 1263–1273.
Bannuru, R. R., Osani, M. C., Vaysbrot, E. E., et al. (2020). OARSI guidelines for the non-surgical management of knee, hip, and polyarticular osteoarthritis. Osteoarthritis and Cartilage, 28(9), 1334–1349. https://doi.org/10.1016/j.joca.2020.06.001
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2022). Osteoarthritis: care and management (NG226). London: NICE.
Kolasinski, S. L., Neogi, T., Hochberg, M. C., et al. (2019). 2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation guideline for the management of osteoarthritis of the hand, hip, and knee. Arthritis Care & Research, 72(2), 149–162.
Global Burden of Disease (GBD). (2020). Global, regional, and national burden of osteoarthritis, 1990–2020: a systematic analysis. The Lancet Rheumatology, 2(10), e623–e636.
World Health Organization (WHO). (2019). Musculoskeletal conditions fact sheet. Geneva: WHO.
Andreeva, O. A. (2018). Reabilitatsiya metodlari osteoartroz bemorlarida samaradorligi. Vestnik Reabilitatsii, 4(2), 45–52.
Yakovleva, N., & Jumaeva, A. (2020). Multimodal terapiyaning tizza osteoartrozida klinik samarasi. Qozog‘iston Tibbiyot Jurnali, 12(3), 78–83.
Karimov, A., Ismoilova, G., & Xolmatov, S. (2022). Tizza osteoartrozida risk omillari va klinik kuzatuv natijalari. Toshkent Tibbiyot Akademiyasi Ilmiy Axboroti, 5(1), 112–118.
Tursunova, D., & Boymatova, N. (2021). Osteoartroz bemorlarida emotsional holat va depressiv sindrom. O‘zbekiston Tibbiyot Jurnali, 3(2), 64–69.