IQLIM O'ZGARISHLARI SSЕNARIYLARI ASOSIDA HOSILDORLIKNI BASHORAT QILISH VA EKINLARNI OPTIMAL JOYLASHTIRISH MASALASI XORAZM VILOYATINING BOG’OT TUMANI MISOLIDA.
Keywords:
iqlim o‘zgarishi, hosildorlik bashorati, optimallashtirish, Bog‘ot tumani, qishloq xo‘jaligi, ekinlarni joylashtirish, agroiqlimiy tahlil.Abstract
Mazkur ilmiy ishda Xorazm viloyatining Bog‘ot tumani misolida iqlim o‘zgarishlari ssenariylari asosida qishloq xo‘jaligi ekinlarining hosildorligi bashorat qilish, ekinlarni optimal joylashtirish masalasi o‘rganilgan. Tadqiqotda 2010–2023 yillarga oid agroiqlimiy va hosildorlik ma’lumotlari asosida GAMS (General Algebraic Modeling System) dasturi yordamida ko‘p omilli regressiya modeli tuzilgan hamda ekinlar joylashtirilishini optimallashtiruvchi model ishlab chiqilgan. 2030 va 2050 yillar uchun IPCC (The Intergovernmental Panel on Climate Change) tavsiya etgan SSP2-4.5 va SSP5-8.5 ssenariylari doirasida hosildorlik o‘zgarishlari prognoz qilingan.
Downloads
References
IPCC (2021). Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qarori, PQ–4709-son (2020 yil 10-aprel). Suv xo‘jaligi sohasini tubdan isloh qilish va suvdan oqilona foydalanishni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida.
Rakhmatullaev, S., Huneau, F., Kazbekov, J., et al. (2010). Groundwater resources use and management in the Amu Darya River Basin (Central Asia). Environmental Earth Sciences, 59(6), 1183–1193.
Q.X. To‘laganov, N.Y. Ortiqov (2022). Iqlim o‘zgarishi sharoitida qishloq xo‘jaligini moslashtirishning ilmiy asoslari. Toshkent: “Fan va texnologiya” nashriyoti.
Gafurov, A., & Novikov, V. (2018). Assessment of Climate Change Impact on Water Resources in the Aral Sea Basin. Scientific Reports of Uzhydromet.
FAO (2020). Water productivity and agricultural production in Central Asia: challenges and opportunities. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
Dantzig, G B, In Linear Programming and Extensions Chapter 3.3. Princeton University Press, Princeton, New Jersey, 1963.
Rosenthal, R E, A GAMS Tutorial. In GAMS: A User's Guide. Chapter 2: The Scientific Press, Redwood City, California, 1988.
Bracken, J, and McCormick, G P, In Selected Applications of Nonlinear Programming. Chapter 8.2, John Wiley and Sons, New York, 1968, pp. 86-88.