DAFNA YAPROG‘INING (LAURUS NOBILIS) XALQ TABOBATIDAGI O‘RNI VA INSON SALOMATLIGIGA TA’SIRI.
Keywords:
Dafna yaprog‘i, Laurus nobilis, yurak-qon tomir tizimi, antioksidant, antibakterial, yallig‘lanishga qarshi, bronxolitik, ovqat hazm qilish.Abstract
Mazkur ilmiy maqolada qadimdan xalq tabobati va zamonaviy fitoterapiyada keng qo‘llanib kelinayotgan Dafna yaprog‘i (Laurus nobilis)ning inson salomatligiga ko‘rsatadigan terapevtik va farmakologik ta’siri, jumladan, yurak-qon tomir, ovqat hazm qilish, asab va nafas tizimi faoliyatiga ijobiy ta’siri ilmiy manbalar va so‘nggi klinik tadqiqotlar natijalari asosida atroflicha yoritildi. Dafna yaprog‘i tarkibidagi efir moyi komponentlari, ayniqsa 1,8-sineol, linalool, evgenol, limonen va metilevgenol kabi biologik faol moddalar o‘zining kuchli antibakterial, antioksidant, yallig‘lanishga qarshi, bronxolitik va immunostimulyator ta’siri bilan ajralib turadi.
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, dafna yaprog‘i yurak-qon tomir tizimi faoliyatini tartibga solishda arterial qon bosimini me’yorlashtiruvchi, yurak aritmiyalarini kamaytiruvchi va qon aylanishini yaxshilovchi tabiiy vosita sifatida samarali ekani isbotlangan. Shuningdek, uning antibakterial va yallig‘lanishga qarshi ta’siri Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa kabi patogen mikroorganizmlarga qarshi yuqori darajada namoyon bo‘lishi klinik tajribalarda tasdiqlangan. Dafna yaprog‘i bronxit, astma va allergik rinit kabi nafas tizimi kasalliklarida bronxial spazmlarni yengillashtirib, nafas olishni osonlashtiradi. Ovqat hazm qilish tizimida esa oshqozon va ichak spazmlarini bartaraf etuvchi, meteorizmni kamaytiruvchi va ovqat hazm bo‘lishini yaxshilovchi ta’sirga ega.
Maqolada shuningdek, dafna yaprog‘ining mahalliy farmatsevtika sanoatida va xalq tabobatida qo‘llash imkoniyatlari, O‘zbekiston iqlim sharoitida ushbu o‘simlikni yetishtirish istiqbollari ham tahlil qilingan. Tadqiqot xulosasida dafna yaprog‘i asosida fitopreparatlar va biologik faol qo‘shimchalar tayyorlash imkoniyatlari, ularning klinik samaradorligini baholash zarurligi va ilmiy asoslangan qo‘llanilish istiqbollari belgilab berilgan.
Downloads
References
Ameen F. et al. Antimicrobial and antioxidant activities of essential oil and methanol extract of Laurus nobilis leaves: a comparative study //Arabian Journal for Science and Engineering. – 2019. – T. 44. – №. 3. – B. 2779-2787. DOI: 10.1007/s13369-018-3587-9
Sadati N. et al. Ethnobotany of Laurus nobilis L. in traditional medicine: a systematic review // Journal of Herbal Medicine. – 2021. – T. 26. – B. 100430. DOI: 10.1016/j.hermed.2021.100430
Bayramoglu G. et al. Antioxidant and free radical scavenging activity of essential oil from Laurus nobilis L. leaves grown in Turkey // Journal of Essential Oil Research. – 2010. – T. 22. – №. 4. – B. 377-380. DOI: 10.1080/10412905.2010.9700281
O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Botanika instituti ma’lumotlari, 2023-yilgi hisobot materiallari.
Emsen B. et al. Antibacterial effects of Laurus nobilis leaf essential oil on foodborne pathogens // Food Control. – 2016. – T. 69. – B. 168-173. DOI: 10.1016/j.foodcont.2016.04.013
Orhan I.E. et al. Spasmolytic effects of some essential oils and their major constituents: a comparative study // Journal of Ethnopharmacology. – 2013. – T. 150. – №. 3. – B. 624-631. DOI: 10.1016/j.jep.2013.09.034
“‘The hypotensive effects of medicinal plants in hypertension and clinical observation results (based on bay leaf example)’”. (2025) Journal of Multidisciplinary Sciences and Innovations, 4(4), pp. 1133–1135. doi:10.55640/.
