O‘SISH STIMULYATORLARI VA ANTISTRESSORLARNING BUG‘DOY MORFOGENEZIGA TA’SIRINI BAHOLASH
Keywords:
Gerbitsid, 2,4-D, morfologik ko‘rsatkichlar, kimyoviy stressor, adaptiv strategiya, morfologik o‘zgarishlar, ruder hayot strategiyasi, ildiz tizimi, o‘zgaruvchanlik (CV%), o‘sish stimulyatorlari, antistressorlar, morfologik struktura, auxinlar, gibberellinlar, stressga chidamlilik, antioksidant tizimlari.Abstract
So‘nggi o‘n yillikda o‘simliklarga ta’sir qiluvchi tabiiy moddalar va ularning kompleks tartibga soluvchi ta’siri keng o‘rganilmoqda va qo‘llanilmoqda. Tadqiqotda, o‘simliklarning rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadigan tabiiy moddalar, jumladan, ekolariks va arabinogalaktan kabi preparatlar ko‘rib chiqildi. Ushbu moddalar, o‘simliklarda gerbitsidning salbiy ta’sirini kamaytirish (antidot sifatida), fungitsid va stimulyator sifatida namoyon bo‘ladi. Tadqiqotda, o‘simliklar ontogenezining dastlabki bosqichlarida, xususan, bug‘doy (Triticum aestivum L.) navlari maysalariga ta’sir qilish xususiyatlari baholandi.
Bug‘doyning o‘sishi va rivojlanishi faqat genetik omillarga bog‘liq emas, balki tashqi ekologik sharoitlar, shu jumladan, kimyoviy vositalar va biologik aktiv moddalarga ham bog‘liqdir. O‘sish stimulyatorlari va antistressorlar o‘simliklarning fiziologik va morfologik rivojlanishini rag‘batlantiradi, stressga qarshi himoya qiladi va stress holatlariga moslashish imkoniyatlarini oshiradi. O‘simliklarning rivojlanishiga ta’sir qiluvchi bu moddalar o‘simliklarning hujayra bo‘linishi, lengiklashish va organogenezni tartibga solishda muhim rol o‘ynaydi.
Downloads
References
Abdug'aniyev, M., & Tashpulatov, T. (2018). O‘simliklar fiziologiyasi va ularga kimyoviy vositalarning ta’siri. O'zbekiston Biologiya Jurnali, 32(4), 123-132.
Azimov, M., & Raximov, K. (2017). Gibberellinlar va auxinlar yordamida o‘simliklarning o‘sishini boshqarish. O'zbekistan Qishloq Xo'jaligi Ilmiy Tadqiqotlar Jurnali, 10(2), 89-94.
Mamatov, B., & Murodov, S. (2020). O‘simliklarda stressga chidamlilikni oshirish va uning mexanizmlari. Markaziy Osiyo Ekologik Tadqiqotlar Jurnali, 15(3), 45-58.
Isroilov, Z., & Makhmudov, A. (2019). O‘simliklarda antioksidant tizimlarini faollashtirish orqali stressga qarshi himoya qilish. O'zbekiston Kimyo Jurnali, 41(2), 203-210.
Tursunov, J., & Bekjanov, B. (2017). Arabinogalaktonlar va ularning o‘simliklardagi ta’siri. Fizika va Biologiya: Ilmiy Tadqiqotlar, 8(4), 155-160.
Mansurov, A., & Tashpulatov, A. (2020). O‘simliklarda o‘sish stimulyatorlari va antistressorlarning ta’siri. Markaziy Osiyo Biologiya va Ekologiya Jurnali, 23(2), 76-85.
Xudoyberdiyev, A., & Daminov, R. (2021). O‘simliklar rivojlanishida kimyoviy stressorlar va o‘sish stimulyatorlarining roli. O'zbekiston Agrokimyo Jurnali, 19(1), 42-50.
Nazarov, A., & Sharipov, I. (2018). Gibberellinlar va auxinlarning o‘simliklar o‘sishidagi ahamiyati. Toshkent Agronomiya Jurnali, 14(3), 112-120.
Rasulov, A., & Khalilov, E. (2019). O‘simliklarning morfologik o‘zgarishlari va ularni regulyatsiya qilish mexanizmlari. Markaziy Osiyo Agronomiya Tadqiqotlari Jurnali, 12(4), 199-204.
Sirojiddinov, M., & Bazarov, S. (2020). Arabinogalaktonlarning o‘simliklarda stressga qarshi ta’siri. Biotexnologiya va O‘simliklar Fiziologiyasi, 8(2), 61-70.
Madrimov, J., & Khamidov, T. (2017). Fitochimiyoviy moddalarning o‘simliklarning o‘sishiga ta’siri: Gibberellinlar va auxinlar. Toshkent Kimyo Jurnali, 55(5), 134-139.
Mirzayeva, A., & Babadjanov, M. (2019). Stressga qarshi himoya mexanizmlarini o‘rganish va ularning o‘simliklarga ta’siri. Qishloq Xo‘jaligi va Ekologiya Jurnali, 6(2), 88-94.
