BOLALARDA EKRAN QARAMLIGINING RIVOJLANISHGA SALBIY TA'SIRI VA UNI KAMAYTIRISH BO‘YICHA TAVSIYALAR.

Abstract

Ushbu ilmiy maqolada bolalarda ekran qaramligining psixologik, fiziologik va ijtimoiy rivojlanishga ko‘rsatadigan salbiy ta’siri chuqur tahlil qilingan. XXI asrda raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi natijasida bolalarning smartfon, planshet, televizor va kompyuter kabi elektron qurilmalarga bo‘lgan qiziqishi ortib bormoqda. Biroq bu holat ko‘plab salbiy oqibatlarni keltirib chiqarmoqda, xususan — diqqatni jamlay olmaslik, muloqot qobiliyatining pasayishi, nutq rivojlanishining sekinlashuvi, uyqu buzilishi va agressiv xulq kabi belgilar keng tarqalgan.Tadqiqot doirasida 6–12 yosh oralig‘idagi 120 nafar bolalar ishtirokida kuzatuv, so‘rovnoma va psixologik testlar yordamida o‘tkazilgan tahlillar ekran oldida o‘tkaziladigan vaqt bilan kognitiv va emotsional rivojlanish o‘rtasida kuchli bog‘liqlik mavjudligini ko‘rsatdi. Ayniqsa, kuniga 3 soatdan ortiq vaqtni ekran qarshisida o‘tkazuvchi bolalarda diqqat darajasi 25–30% gacha pasaygani, uyqu sifati esa 40% gacha yomonlashgani aniqlandi.Shuningdek, maqolada ota-onalar, pedagoglar va psixologlar uchun bolalarda ekran qaramligini kamaytirish bo‘yicha aniq amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tavsiyalar orasida ekran vaqtini me’yorlashtirish, “raqamli detoks” kunlarini joriy etish, jismoniy va ijodiy faoliyatlarni ko‘paytirish, ota-onalar uchun psixologik treninglar o‘tkazish kabi yechimlar taklif etilgan.Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, bola hayotida texnologiyalardan to‘g‘ri va me’yorda foydalanish nafaqat psixologik salomatlikni, balki ularning ijtimoiy moslashuvi va kognitiv faolligini ham ta’minlaydi. Shu bois, bolalarda ekran qaramligini kamaytirish bo‘yicha ilmiy asoslangan dasturlarni ishlab chiqish va ularni ta’lim muassasalarida joriy etish bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan biridir.