O'ZBEKISTON XATTOTLIK MAKTABLARI VA ULARNING O'ZIGA XOS AN'ANALARI

• Allayarov Mahmudjon Mavlonjon oʻgʻli

  Oriental universiteti 4-kurs talabasi

  Author

Maqolada O'zbekiston hududida shakllangan xattotlik maktablarining tarixiy rivojlanishi, o'ziga xos xususiyatlari va madaniy merosi o'rganildi. Islom madaniyatining muhim tarkibiy qismi bo'lgan xattotlik san'ati Markaziy Osiyoda IX asrdan boshlab keng tarqalgan va turli maktablar shakllanishiga olib keldi. Temuriylar, Shayboniylar va keyingi sulolalar davrida Hirot, Buxoro, Samarqand, Qo'qon va Xorazm xattotlik maktablari vujudga keldi. Har bir maktabning o'ziga xos uslublari, texnikasi va estetik me'yorlari mavjud bo'ldi. Maqolada xattotlik san'atining O'zbekiston madaniy tarixidagi o'rni, me'morchilik, qo'lyozma kitoblar va bezak san'atiga ta'siri tahlil qilindi. Nazariy ma'lumotlar asosida xattotlik maktablarining shakllanish bosqichlari, rivojlanish omillari va madaniy ahamiyati yoritildi.

Murodov A. O'rta Osiyo xattotlik san'ati tarixidan. – Toshkent: Fan, 1971. – 168 b.

Hakimov M. Alisher Navoiyning asarlarini ko'chirgan xattotlar. – Toshkent: Fan, 1991. – 142 b.

Norqulov N. Temuriylar davri madaniyati tarixidan lavhalar. – Urganch: Xorazm, 1996. – 256 b.

Pugachenkova G.A. Temurning me'moriy merosi. – Toshkent: Sharq, 1996. – 312 b.

Ahrorov H.K. Xattotlik san'ati va arabcha yozuv turlari. – Toshkent: O'qituvchi, 2004. – 178 b.

Kostigova G.I. "Traktat po kalligrafii" Sultan Ali Mashxedi. – Leningrad: Ermitaj, 1957. – 96 b.

Alisher Navoiy asarlariga ishlangan rasmlar. – Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 1982. – 224 b.

Rajabova R., Sobirova S. Buxoro amirligida xattotlik san'ati va xattotlik maktabi namoyandalari // Modern Science and Research. – 2025. – №4(5). – B. 1287-1291.

Asrorov K.O. O'rta Osiyo xattotlik san'ati (IX-XVI asrlar) // O'zbekiston tarixi. – 2021. – №3. – B. 45-52.

Zamonov A., Rajabov Q. O'zbekiston tarixi: O'rta ta'lim muassasalarining 10-sinfi uchun darslik. – Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2017. – 144 b.

Xondamir. Habib us-siyar. – Tehrон: Khayyam, 1954. – Jild 3. – 584 b.

Mirxond. Ravzat us-safo. – Tehran: Asatir, 1959. – Jild 6. – 672 b.

Said Kasimoglu. Xattotlikning islom madaniyatidagi o'rni va ahamiyati // Markaziy Osiyoda islom sivilizatsiyasi konferensiyasi materiallari. – Toshkent: IIAU, 2021. – B. 78-84.

Yalman S. The Art of the Timurid Book: Splendor and Sophistication. – New York: Metropolitan Museum of Art, 2015. – P. 112-128.

Blair S.S. Islamic Calligraphy. – Edinburgh: Edinburgh University Press, 2006. – 712 p.

• PDF