BADIIY MATNLAR LINGVOPRAGMATIK TADQIQIDA IMPLIKATURA, EKSPLIKATURA, PRESUPPOZITSIYA, ANAFORA MASALALARI

Abstract

Badiiy matnlarda lisoniy vositalarning turli komponentlari ishlatilib, ularning barchasi ma’noni kuchaytirish, ta’sirchanligini oshirish kabi vazifalarni bajaradi va tilshunoslikda lingvopragmatik yo’nalishining asosiy tahlil obyekti hisoblanadi. Xususan, lingvopragmatikada implikatura va eksplikatura, presuppositsiya, anaphora masalalari bir qancha olimlar tomonidan o’rganilgan va ilmiy asoslab berilgan. Biroq, texnologiyalardagi rivojlanishlar, tillardagi o’zaro integratsiya jarayonlari, yuqori tezlikdagi globallashuv barcha sohalarda yangi ilmiy izlanishlarni talab etmoqda. Tilshunoslik sohasi ham bundan mustasno emas. Yangi tadqiqotlar yangi nazariyalarni va tamoyillarni shakllanishiga sabab bo’lmoqda. Implikatura va eksplikatura masalalari jahon miqyosida ko’plab tilshunoslar tomonidan tahlil etilgan. Biroq, bizning fikrimizcha, har bir til niqtai nazaridan olib qaralganda, bunday masalarning asoslanishi shu til vakillari, olimlarining tarixiy, madaniy, milliy, ma’naviy meroslarini e’tibordan qoldirmagan holda tahlil etilishi kerakligini e’tiborga olishimiz zarur. Bunday asoslar albatta ilg’or davlatlarning nazariyalariga tayanib ish ko’rishni talab qiladi. Har bir til o’zning tarixiy merosiga ega ekanligi va shu uning boshqa tillardan ajratib turadigan hususiyatidir.