NAVOIY VILOYATIDAGI EKOLOGIK MUAMMOLAR VA ULARNI BARTARAF ETISH YO‘LLARI
Keywords:
ekologiya, iqtisodiyot, erroziya, ifloslanish, elektrofilter,deflyatsiyaAbstract
Navoiy viloyati O‘zbekistonning iqtisodiy jihatdan eng jadal rivojlanayotgan hududlaridan biri bo‘lib, respublikaning yirik sanoat markazi sifatida alohida o‘rin tutadi. Hududda oltin qazib olish, rangli metallurgiya, kimyo sanoati, sement ishlab chiqarish, energetika va qurilish materiallari sanoati keng rivojlangan bo‘lib, ulardan ayrimlari nafaqat mamlakat miqyosida, balki Markaziy Osiyo bo‘yicha ham eng yirik korxonalar hisoblanadi. Bunday kuchli sanoatlashuv iqtisodiy taraqqiyotning asosiy omillaridan biri bo‘lsa-da, ekologik bosimning ortishiga, tabiiy resurslarning qisqarishiga va atrof-muhitning sifat ko‘rsatkichlarining yomonlashuviga ham olib kelmoqda.
Viloyatning tabiiy-geografik sharoiti ham ekologik muammolarning shakllanishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Hududning katta qismi cho‘l zonasi bilan qoplangan bo‘lib, yog‘ingarchilikning kamligi, keskin kontinental iqlim, yuqori haroratlar va shamollarning kuchli esishi kabi omillar ekologik muvozanatning barqaror bo‘lishiga qiyinchilik tug‘diradi. Ayniqsa, yoz oylarida chang bo‘ronlari, qum ko‘chishi va havoning namlik darajasining pastligi ekotizimlarga katta ta’sir ko‘rsatadi.
Ushbu maqolada Navoiy viloyatida mavjud ekologik muammolar, xususan, havoning ifloslanishi, yer va suv resurslarining degradatsiyasi, sanoat chiqindilari, cho‘llanish jarayoni hamda Aydar–Arnasay ko‘l tizimidagi muammolar yoritilgan. Shuningdek, ularni bartaraf etish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar keltiriladi.
Downloads
References
Еcosystems and Environmental Issues – J. Smith, 2018.
Global Environmental Problems and Solutions – R. Miller, 2020.
Introduction to Environmental Science – A. Cunningham & M. Cunningham, 2019.
Biology and Environment – O. Karimov, 2017 (O‘zbek tilida).
Ekologiya asoslari – T. Ismoilov, 2021 (O‘zbek tilida).
Ilmiy maqolalar:
Rockström, J., et al. “Planetary Boundaries: Exploring the Safe Operating Space for Humanity.” Ecology and Society, 2009.
Steffen, W., et al. “The Anthropocene: Are Humans Now Overwhelming the Great Forces of Nature?” Ambio, 2011.
United Nations Environment Programme (UNEP). Global Environmental Outlook, 2019.
Internet manbalari:
https://www.unep.org/resources/global-environment-outlook-6 – UNEP Global Environmental Outlook 6.
https://www.worldwildlife.org/threats – WWF saytida ekologik muammolar.
https://www.nature.com/subjects/environmental-science – Nature jurnali, ekologiya mavzulari.
https://www.sciencedirect.com/journal/environmental-pollution – ilmiy maqolalar.
O‘zbekiston konteksti:
Abdullayev, S. “O‘zbekiston ekologik muammolari va ularni hal etish yo‘llari”, 2020.
