PALLIATIV YORDAM VA BIOETIKA MUAMMOLARI
Keywords:
Palliativ yordam, bioetika, og‘riqni nazorat qilish, hayot sifati, bemor huquqlari, axloqiy dilemmalar, tibbiy axloq, qaror qabul qilish, psixososial yordam, terminal bosqichdagi bemor.Abstract
Ushbu maqolada palliativ yordam tushunchasi, uning sog‘liqni saqlash tizimidagi o‘rni va bioetik jihatlari tahlil qilinadi. Palliativ yordam hayotini xavf ostiga qo‘yuvchi yoki davolab bo‘lmaydigan kasalliklarga chalingan bemorlarga ko‘rsatiladigan, ularning og‘riqlarini kamaytirish, psixologik, ijtimoiy va ruhiy holatini yengillashtirishga qaratilgan kompleks yondashuvni anglatadi. Tadqiqotda bunday bemorlar bilan ishlashda yuzaga keladigan bioetik muammolar — inson sha’ni, tanlov erkinligi, hayot sifati, e’tiqod va axloqiy qarorlar haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, tibbiy xodimlarning kasbiy axloqi, bemor va qarindoshlar bilan to‘g‘ri muloqot o‘rnatish masalalari ham yoritiladi. Ushbu mavzu sog‘liqni saqlash sohasida insonparvarlik tamoyillarini mustahkamlashga xizmat qiladi.
Downloads
References
World Health Organization. (2020). Integrating palliative care and symptom relief into the response to humanitarian emergencies and crises: a WHO guide. Geneva: WHO Press.
Beauchamp, T.L., & Childress, J.F. (2019). Principles of Biomedical Ethics (8th ed.). Oxford University Press.
Cherny, N.I., Radbruch, L. (2015). European Society of Medical Oncology (ESMO) guidelines for pain management in cancer patients. Annals of Oncology, 26(suppl_5), v131–v137.
Uzbek Ministry of Health. (2022). Palliativ yordam ko‘rsatish bo‘yicha uslubiy qo‘llanma. Toshkent: Sog‘liqni Saqlash Vazirligi.
Qodirova, M.M. (2021). Tibbiy etikadagi zamonaviy muammolar. – Toshkent: Ilm Ziyo.
UNICEF & WHO. (2021). Global report on children’s palliative care. New York – Geneva.
Sulmasy, D.P. (2006). Spiritual Issues in the Care of Dying Patients: “… it’s okay between me and God”. JAMA, 296(11), 1385–1392.
J.B. Freeman, E.R. Rutenberg. (2010). Bioethics: A Clinical Guide for Medical Students. Boston: McGraw-Hill Education.
Temurov, D. (2020). Palliativ yordamda psixososial yondashuv. // Tibbiyot va Jamiyat ilmiy-amaliy jurnali, 4(2), 45–50.
Radbruch, L., & Payne, S. (2009). White Paper on standards and norms for hospice and palliative care in Europe: part 1. European Journal of Palliative Care, 16(6), 278–289.