KIBERXAVFSIZLIK VA BANK AXBOROT TIZIMLARIDA XAVFLARNI BOSHQARISH (XALQARO BANKLAR MISOLIDA)
Keywords:
phishing, social engineering, DDoS, ichki firibgarlik, mijoz ma'lumotlarini himoya qilish, kiberxavfsizlikAbstract
Ushbu maqolada bank axborot tizimlari kiberxavfsizligining zamonaviy tamoyillari, XXI asr global moliya institutlariga xos bo'lgan asosiy kiberxavf turlari hamda ularga qarshi qo'llaniladigan boshqaruv strategiyalari tahlil qilinadi. DDoS hujumlari, ING va Lloyds Bankdagi uzilishlar, shuningdek, Bangladesh Banking 2016-yilgi SWIFT hodisasi orqali yoritib beriladi. Shuningdek, JPMorgan Chase tomonidan kiberxavfsizlik sohasiga yiliga 600 million dollargacha investitsiya kiritilishi, zero-trust arxitekturasi va real vaqt rejimidagi AI-fraud detection tizimlarini joriy etish natijasida yuzaga kelgan ijobiy o'zgarishlar ham tahlil qilinadi. Maqolada bank tizimlarida kiberxavflarni boshqarishning to'liq sikli - xavflarni aniqlash, baholash, bartaraf qilish, monitoring bosqichlari xalqaro standartlar (NIST Cybersecurity Framework, ISO/IEC 27001) hamda Basel Qo'mitasi tamoyillari asosida izohlanadi. Tadqiqot natijalari bank tizimlari uchun kiberxavfsizlikning nafaqat texnik, balki tashkiliy va strategik jihatdan ham kompleks yondashuvni talab qilishi, global bank amaliyotlari esa O'zbekiston moliya sektori uchun muhim tajriba manbai bo'lib xizmat qilishini ko'rsatadi.
Downloads
References
Dennis Kiwia , Ali Dehghantanha , Kim-Kwang Raymond Choo , Jim Slaughter ; 2017, Journal of Computational Science - A cyber kill chain based taxonomy of banking Trojans for evolutionary computational intelligence, https://doi.org/10.1016/j.jocs.2017.10.020
Md. Waliullah; Md Zahin Hossain George; Md Tarek Hasan; Md Khorshed Alam; Mosa Sumaiya Khatun Munira;Noor Alam Siddiqui; 2025, American Journal of Advanced Technology and Engineering Solutions - Assessing the influence of cybersecurity threats and risks on the adoption and growth of digital banking: a systematic literature review, https://doi.org/10.63125/fh49gz18
Cybersecurity Framework I NIST - https://www.nist.gov/cyberframework
Basel Committee “Principles for Operational Resilience” - https://www.bis.org/bcbs/publ/d516.htm
The cyberthreat facing the financial services industry, Pat Antonacci, Cyber Security: A Peer-Reviewed Journal, 2 (2), 106-113 (2018) - https://doi.org/10.69554/TXMH8697
https://www.securityweek.com/600-million-cybersecurity-budget-jpmorgan-chief-endorses-ai-and-cloud/