KLASSIK MEXANIKANING QO‘LLANILISH CHEGARASI. EYNSHTEYNNING NISBIYLIK PRINSIPI. LORENS ALMASHTIRISHLARI.
Keywords:
klassik mexanika, nisbiylik nazariyasi, Lorens almashtirishlari, fizik hodisalar, vaqt cho’zilishi, uzunlik qisqarishi, massa ortishi, koordinatalar, formulaAbstract
Ushbu maqolada klassik mexanikaning qo‘llanilish chegaralari, Eynshteynning maxsus nisbiylik nazariyasi va Lorens almashtirishlari atroflicha tahlil qilinadi. Klassik mexanika XVII–XIX asrlarda harakat va kuch qonunlarini tushuntirishda asosiy vosita bo‘lgan bo‘lsa-da, yorug‘lik tezligiga yaqin tezliklarda va atom darajasidagi tizimlarda uning qonunlari yetarli bo‘lmaydi. Maqolada Nyuton mexanikasi va maxsus nisbiylik nazariyasi o‘rtasidagi farqlar ko‘rsatib o‘tiladi, yuqori tezliklarda kuzatiladigan fizik hodisalar, masalan, vaqt cho‘zilishi, uzunlik qisqarishi va massa ortishi, misollar bilan tushuntiriladi. Shuningdek, Lorens almashirishlari yordamida harakatlanuvchi tizimlar orasidagi koordinatalarni bog‘lash va ularning natijalarini tahlil qilish jarayoni bayon qilinadi. Maqola nafaqat klassik va nisbiy mexanikaning asosiy tushunchalarini taqqoslaydi, balki ularni amaliy misollar va formulalar bilan boyitib, o‘quvchi uchun mavzuni chuqur tushunishga yordam beradi.
Downloads
References
Eynshteyn A. Maxsus va umumiy nisbiylik nazariyasi. — Moskva: Nauka, 1983.
Resnick R. Introduction to Special Relativity. — New York: Wiley, 1968.
Sears F., Zemansky M. University Physics. — Addison-Wesley, 1975.
Halliday D., Resnick R., Walker J. Fundamentals of Physics. — John Wiley & Sons, 2008.
Landau L., Lifshits E. Teoretik fizika: Mexanika. — Moskva: Fizmatlit, 1999.
Tipler P. Modern Physics. — Worth Publishers, 2004.
Ginzburg V. Nisbiylik nazariyasi va astrofizika. — Moskva: Nauka, 1987.
Zatsepin G. Astrofizikada nisbiylik. — Moskva: URSS, 2010.
Yang M. Special Relativity and Its Applications. — Springer, 2019.
O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi: Nisbiylik nazariyasi, Lorens almashirishlari, Klassik mexanika maqolalari.
