BILIMLAR BAZASI VA BILIMLARNI NAMOYISH QILISH MODELLARI TAHLILI
Keywords:
bilimlar bazasi, model, bilim, axborot, ma’lumot, deklarativ bilim, protsessual bilim, meta-bilim, bilimga asoslangan tizimlar, ekspert tizimlari, neyron tarmoqlar, genetik algoritmlar, intellektual agentlar, data mining.Abstract
Mazkur maqolada zamonaviy axborot tizimlarida bilimlar bazasining ahamiyati va ularni samarali boshqarish, saqlash hamda foydalanuvchiga tushunarli ko‘rinishda namoyish qilish usullari tahlil qilinadi. Bilimlar bazasi — bu murakkab muammolarni hal qilishda zarur bo‘lgan bilimlarni tizimli ravishda saqlovchi va boshqaruvchi komponent hisoblanadi. Maqolada ekspert tizimlari, ontologiyalar, semantik tarmoqlar, ramkalar va ishlab chiqilgan boshqa bilimlarni ifodalash modellari ko‘rib chiqiladi. Har bir modelning afzalliklari va cheklovlari tahlil qilinib, ularning amaliy dasturlarda qo‘llanilish holatlari misollar bilan yoritiladi. Shuningdek, bilimlarni namoyish qilish jarayonida yuzaga keladigan murakkabliklar va ularni yengillashtirishga qaratilgan yondashuvlar muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari bilimlar bazasiga asoslangan tizimlar samaradorligini oshirish, shuningdek, sun’iy intellekt va axborot xavfsizligi sohalarida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan innovatsion yondashuvlarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.
Downloads
References
Turabov B.T. Sun’iy intellekt asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. – 256 b.
Russell S., Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. – 4th ed. – Pearson, 2021. – 1152 p.
Rakhimov K.K. Ekspert tizimlari va bilimlar bazasi. – Toshkent: TDYU nashriyoti, 2019. – 198 b.
Gruber T.R. A Translation Approach to Portable Ontology Specifications. – Knowledge Acquisition, 1993.
Brachman R., Levesque H. Knowledge Representation and Reasoning. – Morgan Kaufmann, 2004. – 381 p.
Newell A. The Knowledge Level. – Artificial Intelligence, 1982.
Шершнев В.А., Поспелов Д.А. Интеллектуальные системы: базы знаний, методы и средства создания. – Москва: Радио и связь, 2007.
Столяров Д.В. Базы знаний и экспертные системы. – Москва: Форум, 2018. – 272 с.
Aamodt A., Plaza E. Case-Based Reasoning: Foundational Issues, Methodological Variations, and System Approaches. – AI Communications, 1994.
Musayev A.S. Axborot texnologiyalarida bilimlar bazasining qo‘llanilishi. – “Axborot texnologiyalari” ilmiy-amaliy jurnali, 2021, №2.
