KONSEPTUAL METAFORA VA MENTAL TASVIR

Abstract

Kognitiv lingvistikada konseptual metafora va mental tasvir muhim tahlil obyekti hisoblanib, ko ‘plab olimlar tomonidan turli xil nazariyalar, yondashuvlar mavjud. Badiiy matnlarda metaforalarning ishlatilishi o‘ziga hos uslub va tamoyillar asosida bo ‘ladi. Bu albatta, muallifning qarashlariga, tajribalariga, milliy ruhiyatiga, madaniy chambarchasligiga bog’liq holda namoyon bo‘ladi. Chunki, har bir metafora konseptual nuqtai nazardan qaysidir millatning tarixiy, madaniy, ijtimoiy ruhiyatlarini o‘zida aks ettiradi va avloddan avlodga etkazadi. Metaforalarning bunday vazifasi kitobxonga voqelikni anglashga, mental jarayonlarni yaratishga yordam beradi va xulosalaydi. Turli tillardagi xususan o‘zbek va ingliz badiiy matnlaridagi metaforalarning o ‘ziga hos shakli mavjud bo‘lib, ular ba’zan bir nuqtada birlashadi va aksincha farqlanadi. Ingliz adabiyotshunosligida metaforalar asosan falsafiy mazmunga boy bo‘lib, jamiyatning ijtimoiy muammolari asosida sug’orilgan degan hulosani aytishimiz mimkin.