MODELS AND METHODS FOR INCREASING THE EFFICIENCY OF INNOVATIVE RESEARCH
Международная открытая конференция, на которой публикуются оригинальные исследовательские и комментаторские статьи в различных областях. Основная цель — предложить интеллектуальную платформу для международных ученых и развивать междисциплинарные исследования в области прикладных наук.
STRESSNING INSON ORGANIZMIGA PSIXOLOGIK VA BIOLOGIK TA’SIRI
Ushbu maqolada stressning odam organizmiga ta’siri, umumiy ma’lumotlar salomatlik, davolash va hayotiy maslahatlar, shuningdek stressni bartaraf etish chora-tadbirlari tahlil qilingan.
asab, stress, fiziologiya, psixologiya, o‘smirlar, davolash, psixik holat, gormonal o‘zgarishlar, profilaktika, neyroendokrin tizim.
BOSHLANGʻICH SINFLARDA FAUNA DUNYOSINI STEAM TEXNOLOGIYASI ASOSIDA OʻQITISH METODIKASI
Ushbu tezisda boshlangʻich sinf oʻquvchilariga fauna (hayvonot olami) haqidagi bilimlarni zamonaviy STEAM texnologiyasi asosida oʻqitish metodikasi yoritiladi. STEAM yondashuvi oʻquvchilarda ijodkorlik, kuzatuvchanlik, tahliliy fikrlash va amaliy koʻnikmalarni rivojlantirishga xizmat qiladi. Tadqiqotda hayvonot olami mavzularini integratsion darslar orqali oʻrgatish, modellashtirish, tajribalar, raqamli vositalar, loyihaviy taʼlim va oʻyin texnologiyalaridan foydalanishning samaradorligi koʻrsatib berilgan. Shuningdek, STEAM metodikasining boshlangʻich taʼlimda motivatsiya, tabiatga mehr, ekologik tafakkur va mustaqil izlanish koʻnikmalarini shakllantirishdagi oʻrni tahlil qilingan.
STEAM, fauna, boshlangʻich sinf, integratsiya, metodika, modellashtirish, loyiha ishlari, raqamli taʼlim, ekologik tarbiya.
PEDAGOGIK TEXNOLOGIYA – PEDAGOGIK MAHORAT
Ushbu maqolada zamonaviy pedagogik texnologiyalar mohiyati, ta’lim jarayonidagi roli va o‘qituvchi pedagogik mahorati bilan o‘zaro bog‘liqligi ilmiy-metodik asosda yoritiladi. Pedagogik texnologiya tushunchasi, uning nazariy asoslari, o‘qituvchining kasbiy mahoratini rivojlantirishdagi o‘rni, interfaol metodlar, innovatsion yondashuvlar va AKTning ta’limdagi ahamiyati batafsil tahlil qilinadi. Shuningdek, ta’lim jarayoniga texnologiyalarni joriy etishda uchraydigan muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ko‘rib chiqiladi.
pedagogik texnologiya, pedagogik mahorat, interfaol metodlar, innovatsion ta’lim, AKT, kompetensiya, o‘qituvchi kasbiy rivoji.
ИННОВАЦИОННЫЕ МОЛЕКУЛЯРНЫЕ ТЕХНОЛОГИИ ДИАГНОСТИКИ БАКТЕРИАЛЬНЫХ ИНФЕКЦИЙ: ПЦР, MALDI-TOF MS И СЕКВЕНИРОВАНИЕ НОВОГО ПОКОЛЕНИЯ
Бактериальные инфекции остаются серьезной глобальной проблемой здравоохранения, требующей быстрой и точной диагностики для эффективного лечения и предотвращения распространения. Традиционные методы микробиологической диагностики часто являются трудоемкими и занимают много времени, что может приводить к задержкам в назначении необходимой терапии. В последние годы молекулярные методы диагностики, такие как полимеразная цепная реакция (ПЦР), масс-спектрометрия с матрично-активированной лазерной десорбцией/ионизацией (MALDI-TOF MS) и секвенирование нового поколения (NGS), произвели революцию в области диагностики бактериальных инфекций. В настоящей статье рассматриваются принципы, преимущества и ограничения этих инновационных технологий, а также их применение в клинической микробиологии. Особое внимание уделяется анализу результатов различных исследований и обсуждению перспектив их использования в диагностике бактериальных инфекций.
ПЦР, MALDI-TOF MS, секвенирование нового поколения, бактериальные инфекции, диагностика, молекулярная микробиология.
СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ ЭПИДЕМИОЛОГИИ И ПРОФИЛАКТИКИ КОРИ
Корь остается серьезной проблемой общественного здравоохранения во всем мире, несмотря на наличие эффективной вакцины. В последние годы наблюдаются вспышки кори даже в странах с высоким охватом вакцинацией, что подчеркивает важность понимания современных аспектов эпидемиологии и совершенствования стратегий профилактики. В данной статье рассматриваются текущие тенденции заболеваемости корью, факторы, способствующие ее распространению, и современные подходы к профилактике и контролю этой инфекции. Особое внимание уделяется важности усиления эпидемиологического надзора, повышения охвата вакцинацией, проведения кампаний вакцинации в группах риска и использования новых технологий для мониторинга и реагирования на вспышки кори.
корь, эпидемиология, профилактика, вакцинация, вспышки, эпидемиологический надзор, общественное здравоохранение.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING TAFAKKURI VA UNING RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining kognitiv va tafakkur qobiliyatlarini rivojlantirishning zamonaviy usullari va metodlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning asosiy maqsadi — tafakkurni kengaytirishning nazariy asoslari hamda amaliyotda qo‘llaniladigan samarali yo‘llarni aniqlashdir. Maqolada boshlang‘ich sinflarda tafakkur rivojlanishining ahamiyati, uning psixologik-pedagogik jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, tafakkurni rivojlantirishda savol-javob texnikalarini takomillashtirish, muammoli vaziyatlar yaratish, interfaol metodlardan foydalanish, raqamli texnologiyalarni qo‘llash va badiiy asosdagi muhokamalar tashkil etish samarali hisoblanadi. Eksperimental sinflarda ushbu metodlarni qo‘llash natijasida o‘quvchilarning muammoni hal qilish tezligi 40 %ga, ijodiy yechimlar soni esa 60 %ga oshgan. Maqolada ta’lim jarayonida tafakkur ko‘nikmalarini rivojlantirishning dolzarbligi hamda uni samarali amalga oshirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar berilgan.
tafakkur rivojlanishi, boshlang‘ich ta’lim, kognitiv qobiliyatlar, interfaol metodlar, muammoli ta’lim, ijodiy fikrlash, tanqidiy tafakkur, pedagogik texnologiyalar, o‘quv jarayoni, kognitiv faollik, didaktika, psixologiya, o‘qituvchi roli, metodika, ta’lim islohotlari.
BOSHLANG’ICH TA’LIMDA MATNLAR TAHLILI VA UNING KONSEPTUAL ASOSLARI.
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinflarda badiiy matnlar tahlilining ahamiyati va uning konseptual asoslari o‘rganilgan. Maqola, badiiy matnlarni tahlil qilish orqali o‘quvchilarning kognitiv, emotsional va axloqiy rivojlanishiga qanday ta'sir ko‘rsatishini, shuningdek, badiiy matnlarning o‘quvchilarda estetik va axloqiy qadriyatlarni shakllantirishdagi rolini tahlil qiladi. Badiiy matnlarni tahlil qilish, o‘quvchilarga nafaqat matnning yuzaki mazmunini, balki uning chuqur qatlamlarini ham anglash imkoniyatini yaratadi. Maqola shuningdek, badiiy matnlar tahlilining pedagogik, psixologik va semiotik asoslarini, o‘qituvchilar tomonidan qo‘llaniladigan metodologiyalarni hamda o‘quvchilarning badiiy tasavvurlari va nutq madaniyatini rivojlantirishdagi o‘rinli yondashuvlarni ko‘rib chiqadi.
boshlang‘ich ta'lim, badiiy matn, matn tahlili, pedagogik metodlar, kognitiv rivojlanish, emotsional rivojlanish, axloqiy qadriyatlar, estetik dunyoqarash, nutq madaniyati, psixologik ta'sir, tahlil usullari.
DIFFICULTIES FACED BY UZBEK STUDENTS IN ENGLISH TENSES
This research investigates the main issues faced by Uzbek learners in correctly using English tenses. The findings suggest that most students tend to confuse certain tense forms such as the Present Perfect and Past Simple or use continuous forms instead of simple or perfect ones. The causes of these problems are related to the influence of the mother tongue, lack of communicative practice, and the widespread application of the Grammar Translation Method in Uzbek schools. Teachers focus mainly on grammatical rules rather than practical use, leading to limited communicative competence. The research suggests that effective learning of English tenses can be achieved through contextualized pedagogical approaches, continuous practice, and teacher training that integrates grammar and communication.
English tenses; grammar translation method; tense issues; Uzbek students; language interference; communicative approach; contextual learning.
O‘ZBEKISTON TA’LIM TIZIMIDAGI QIYINCHILIKLAR VA MOSLASHUV JARAYONLARI: BOSHLANG‘ICH MAKTABDAN OLIYGOHGACHA
Ta’lim olish inson hayotining eng muhim jabhalaridan biri sifatida asrlar davomida jamiyat taraqqiyotining ajralmas qismi bo‘lib kelmoqda. Ammo shunisi aniqki, bu insoniyat faoliyati bir vaqtda kelajakda baxtli hayot hayot qurishda muhim ahamiyat kasb etsada, bu davr bir qancha muqarrar qiyinchiliklarni ham o’z ichiga oladi. Oscar Wilde aytganidek, “Har bir amal o‘zining zavqi va narxiga ega; nima qilsak ham, buning to‘lovini to‘laymiz.” Bugungi kunda,ko’pgina davlatlarda, ta’lim olish vaqt nuqtai nazaridan bir qancha bosqichlarda amalga oshiriladi ya’ni Maktabgacha ta’limdan tortib universitetlargacha. Ta’lim oluvchi ulg’aygani sari ta’lim darajasi ham murakkablashadi natijada ko’pgina holatlarda maqsadning xiralashuvi va kelajakka bo’lgan umidsizlik hissi yuzaga keladi. Ammo, ushbu muammolar faqatgina keying ta’lim bosqichiga o’tish tufayli emasligi, raqamli texnologiyalar rivojlanishi va ijtimoiy bosimni yildan yilga o’sib borishini ham bunga katta hissasi borligini keltirib o’tish maqsadga muvofiq. Bu maqolada insonning ta’lim olish davrida duch keladigan qiyinchiliklar va ular uchun mavjud bo’lgan bir qator maslahatlar ham keltirib o’tiladi.
Ta’lim olish jarayoni, inson hayoti jabhalari, jamiyat taraqqiyoti, ta’lim bosqichlari, maktabgacha ta’lim, oliy ta’lim muassasalari, ijtimoiy bosim.
NUTQIY AKTLAR TIZIMIDA MADANIY KONSEPTLARNING KOMMUNIKATIV VA PRAGMATIK TALQINI
Mazkur maqolada nutqiy aktlarda madaniy konseptlarning lingvistik va pragmatik ifodalanish xususiyatlari tahlil qilingan. Tadqiqot ingliz, rus, nemis va o‘zbek tillarida olib borilgan ilmiy izlanishlar asosida qiyosiy-pragmatik yondashuvda amalga oshirilgan. Har bir tilda madaniy konseptlarning nutqiy aktlarda qanday ifodalanishi, ularning semantik yuklamasi va ijtimoiy kontekstdagi roli aniqlangan. Ingliz tilida “politeness” va “individualism”, rus tilida “dusha” va “pravda”, nemis tilida “Ordnung” va “Pflicht”, o‘zbek tilida esa “hurmat” va “odob” konseptlari markaziy o‘rinni egallashi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, madaniy konseptlarning nutqiy aktlardagi lingvistik ko‘rinishlari universallik bilan birga, milliy-madaniy o‘ziga xoslikni ham aks ettiradi.
TECHNICAL PLATFORMS AND TOOLS FOR DEVELOPING AUGMENTED REALITY (AR)-BASED EDUCATIONAL RESOURCES: CURRENT LANDSCAPE AND RECOMMENDATIONS FOR UZBEKISTAN
The article presents a comprehensive analysis of contemporary technical platforms and tools for developing augmented reality (AR)-based educational resources. AR significantly enriches the learning process by overlaying virtual objects and information onto the real environment, thereby transforming traditional lessons into highly interactive and visually engaging experiences. Scientific evidence confirms that AR substantially increases students’ motivation, cognitive engagement, and long-term knowledge retention.
Augmented Reality, AR in education, Unity AR Foundation, Vuforia, ARCore, ARKit, WebAR, AR.js, MindAR, no-code AR authoring, digital pedagogy, Uzbekistan
JINOYATGA QARSHI YOSHLAR OʻRTASIDA KURASH
Ushbu tadqiqot yoshlar oʻrtasida sodir etiladigan jinoyatlar muammosini, uning sabablari va oldini olish mexanizmlarini tahlil qiladi. Globalizatsiya va axborot texnologiyalari asrida yoshlar nafaqat jamiyatning harakatlantiruvchi kuchi, balki ijtimoiy xavf-xatarlarga, jumladan, jinoyatga moyillikka ham duch kelishi mumkin. Ishda ushbu muammoni hal qilishda taʼlim, tarbiya, sport va madaniyatning oʻrni alohida taʼkidlanadi. Yoshlar oʻrtasida huquqiy ong va madaniyatni oshirish, ularning bandligini taʼminlash, boʻsh vaqtlarini mazmunli tashkil etish, hamda noxush muhit taʼsiridan himoyalashga qaratilgan profilaktik chora-tadbirlar samaradorligi koʻrib chiqiladi. Asosiy maqsad – jinoyatga qarshi kurashni nafaqat huquq-tartibot idoralari vazifasi, balki butun jamiyatning, ayniqsa, yoshlarning oʻzlarining faol ishtiroki bilan amalga oshiriladigan umummilliy harakatga aylantirishdir. Tadqiqot xulosalari jinoyatchilikning oldini olishga qaratilgan amaliy dasturlarni ishlab chiqishda foydali boʻlishi mumkin.
yoshlar, jinoyatchilik, kurash, oldini olish (profilaktika), huquqiy ong, ijtimoiy tarbiya, bandlik, kriminalogiya, jamiyat.
Ayollarga nisbatan zo'ravonlik (AZN) jinsga asoslangan eng keng tarqalgan inson huquqlari buzilishlaridan biri bo'lib, ayollarning jismoniy, ruhiy, jinsiy va iqtisodiy farovonligiga chuqur salbiy ta'sir ko'rsatadi. Bu global muammo bo'lib, uning oldini olish va unga qarshi kurashish uchun ko'p qirrali va tizimli yondashuv talab etiladi.
ayollar zo'ravonligi, gender tengligi, inson huquqlari, oiladagi zo'ravonlik, jabrlanuvchilarni himoya qilish, zo'ravonlikning oldini olish, qonunchilik islohotlari, genderga asoslangan zo'ravonlik (gaz), panohgohlar (shelter), jazosizlikka qarshi kurash.
Elektron shartnoma (E-shartnoma) zamonaviy axborot texnologiyalari rivoji natijasida yuzaga kelgan yangi huquqiy institut hisoblanadi. Ushbu shartnoma turi elektron hujjat shaklida, axborot tizimlari orqali tuziladi, ijro etiladi va saqlanadi. Elektron shartnomaning asosiy xususiyatlari uning tezkorligi, qulayligi va an’anaviy qog‘oz shartnomalaridan farqli o‘laroq, tranzaksiyalarning xavfsizligini ta’minlash uchun raqamli imzo va boshqa elektron identifikatsiya vositalaridan foydalanishni talab qilishidadir.
elektron shartnoma (e-shartnoma), raqamli imzo (elektron imzo), elektron hujjat, axborot tizimlari, yuridik kuch, identifikatsiya, bitim, elektron savdo (e-commerce), axborot xavfsizligi, fuqarolik huquqi, autentifikatsiya, ofert va aksept (taklif va qabul).
Ushbu ish Sun'iy Intellekt (SI) texnologiyalarining huquqiy tartibga solinishi va huquq tizimiga ta'sirini o'rganadi. SI, xususan, mashinani o'rganish va chuqur o'rganish kabi yutuqlar, an'anaviy huquqiy tushunchalarni, jumladan, javobgarlik, intellektual mulk, shaxsiy daxlsizlik va mehnat huquqlarini o'zgartirmoqda. Ishda SI ni rivojlantirish va uning tatbiq etilishi bilan bog'liq bo'lgan axloqiy muammolar hamda huquqiy xatarlar tahlil qilinadi. Shuningdek, mavjud qonunchilikning (masalan, Yevropa Ittifoqining SI to'g'risidagi qonuni kabi) yangi texnologiyalarga moslashish tendensiyalari ko'rib chiqiladi. Asosiy maqsad – SI rivojlanishini to'xtatmasdan, uning salbiy oqibatlarini kamaytirish uchun samarali va adolatli huquqiy mexanizmlarni shakllantirish bo'yicha tavsiyalar berish.
sun'iy intellekt (si), huquqiy tartibga solish, algoritmik javobgarlik, ma'lumotlar huquqi (data law), shaxsiy daxlsizlik, intellektual mulk (im), si etikasi, algoritmik qaror qabul qilish, robot huquqi, kiberxavfsizlik.
BADIIY MATNNI IDROK ETISHDA ESTETIK KOMPETENSIYANING KOGNITIV ASOSLARI
Maqolada badiiy matnni idrok etishda estetik kompetensiyaning shakllanishiga ta’sir etuvchi asosiy kognitiv jarayonlar tahlil qilinadi. Estetik kompetensiyaning tarkibi, uning semantik tahlil, tasavvur, assotsiativ tafakkur va metakognitiv nazorat bilan bog‘liq mexanizmlari ilmiy asosda yoritiladi. Tadqiqot natijalari badiiy matnni anglash jarayonida kognitiv faoliyatning integrallashuvi estetik baholash va estetik fikrlashni rivojlantirishda muhim omil ekanini ko‘rsatadi.
estetik kompetensiya, badiiy matn, badiiy idrok, kognitiv jarayonlar, semantik tahlil, tasavvur, assotsiativ tafakkur, metakognitiv nazorat, lingvopoetik yondashuv, estetik baholash, badiiy tafakkur, matnni tushunish mexanizmlari.
BOSHLANGʻICH SINFLARDA TABIIY FANLARNI OʻQITISHNING TARBIYAVIY AHAMIYATI.
Mazkur maqolamda tabiiy fanlarni oʻqitish jarayonining tarbiyaviy ahamiyati, oʻquvchilarda ekologik madaniyat, mehnatsevarlik, kuzatuvchanlik, masʼuliyat, vatanparvarlik kabi sifatlarni shakllantirishdagi oʻrni tahlil qilingan. Tabiiy fan darslarining taʼlim-tarbiya jarayonidagi integrativ imkoniyatlari, zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari va oʻquvchilar faoliyatini tashkil etish metodlari ilmiy-nazariy jihatdan asoslab berilgan. Maqola davomida tarbiyaviy jarayonda qoʻllaniladigan metodlar hamda ularning samaradorligi misollar asosida yoritilgan.
tabiiy fan, tarbiya, ekologik taʼlim, kompetensiya, kuzatuvchanlik, integratsiya, oʻquv faoliyati.
OLIY HARBIY TA’LIM MUASSASALARIDA XALQARO AEROPORTLAR XAVFSIZLIGINI TA’MINLASH UCHUN HARBIY KADRLAR TAYYORLASHNING XALQARO TAJRIBASI VA INNOVATSION YONDASHUVLAR
Maqolada oliy harbiy ta’lim muassasalarida xalqaro aeroportlar xavfsizligini ta’minlash uchun harbiy kadrlar tayyorlashning xalqaro tajribasi va innovatsion yondashuvlari tahlil qilingan. Zamonaviy ta’lim texnologiyalari, simulyatsion treninglar va kompetensiyaviy model asosida kadrlar tayyorlash tizimi yoritilgan.
xalqaro aeroport, harbiy ta’lim, xavfsizlik, innovatsion yondashuv, tajriba.
ПОВЫШЕНИЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ ПРОФИЛАКТИКИ РАННИХ БИЛИАРНЫХ ОСЛОЖНЕНИЙ ПРИ ВЫПОЛНЕНИИ ХОЛЕЦИСТЭКТОМИИ
Ранние билиарные осложнения после холецистэктомии продолжают оставаться значимой клинической проблемой, особенно в условиях роста доли пациентов с осложнёнными формами холецистита. Ключевым направлением профилактики данных осложнений является комплексная интеграция современных технологических решений и унифицированных алгоритмов хирургической тактики. Важнейшую роль играет расширение возможностей предоперационной оценки: использование высокоинформативных методов визуализации (МРХПГ, КТ с контрастированием, ЭУС) позволяет с высокой точностью идентифицировать вариации анатомии и сопутствующую билиарную патологию, что существенно снижает риск интраоперационных ошибок.
YADRO KIMYOSINING TIBBIYOTDAGI AHAMIYATI
Ushbu maqolada yadro kimyosining tibbiyot sohasida tutgan o‘rni, radioizotoplardan diagnostika va davolash jarayonlarida foydalanish imkoniyatlari hamda radiofarmatsevtik moddalar tayyorlanishining asosiy prinsiplari yoritildi. Yadro kimyosi zamonaviy tibbiyotda kasalliklarni erta aniqlash, a’zolarning funksional holatini baholash va o‘sma hujayralarini maqsadli yo‘q qilishda muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, PET, SPECT, radiy va lyutetsiy izotoplari asosidagi maqsadli terapiya, radioaktiv yod bilan davolash kabi usullarning samaradorligi ko‘rsatib o‘tildi.
Yadro kimyosi, radioizotop, diagnostika, radiofarmatsevtika, PET, SPECT, radioaktiv yod, terapiya.
A NEW SPIRITUAL SPACE – THE FOUNDATION OF PERSONAL PERFECTION AND SOCIAL DEVELOPMENT
This article analyzes the necessity of renewing the spiritual life of society and creating a new spiritual space in the context of New Uzbekistan, as well as its impact on personal development. The concept of a new spiritual space expresses the harmony of spiritual renewal, moral values, national identity, and universal ideals within society. Therefore, the paper scientifically and theoretically examines issues related to improving the spiritual environment, ensuring spiritual security, and fostering the worldview of young people through the family and education system, instilling national values into their consciousness. In addition, the article explores the spiritual foundations of the “New Uzbekistan” concept, the interconnection between personal perfection and social progress, and the directions for strengthening spiritual security in the age of globalization. Special attention is also given to the modern interpretation of spirituality and the need to develop spirituality in the digital environment.
spirituality, enlightenment, personal perfection, New Uzbekistan, spiritual environment, spiritual security, national values, digital spirituality, globalization.
ТАЛИМ МУАССАСАЛАРИДА ҚАРОР ҚАБУЛ ҚИЛИШДА БИХЕВИРИАЛ МЕНЕЖМЕНТ НАЗАРИЯСИ.
Таълим муассасаларида ушбу макола қарор қабул қилиш жараёнида.Бихевиореал менежмент назариясини яъний хулқ атворни бошкариш таълим ташкилотларида қулланишни урганишга багишланган. Таълим ташкилотида бехивириол назариянинг мохияти психалогоик мухитни яхшилаш ходимлар мативацияси жамоавий қарор қабул қилиш каби жихатлар тахлил килинади ,Макола таълим ташкилотлари рахбар ва ходимлар уртасида ишонч ва хамжихатликни оширишда назариянинг авфзаллиги курсатилган
Таълим ташкилотида бихевиореал менежмент Хулк атворни бошкариш Таълим ташкилотлдарида карор кабул килиш педагогик бошкарув мативасия жамоавий иш ходимларнинг хиссий холати иш Мотивасия ва жамоавий мулокат натижалари хамда Психологик мухит
MАSОFАVIY TА’LIMNING RIVОJLАNISHIGА DОIR KОNSTITUTSIYАVIY VА HUQUQIY INQILОBLАR
Ushbu mаqоlаdа mаsоfаviy tа’lim tizimining rivоjlаnishidа аmаlgа оshirilgаn kоnstitutsiyаviy vа huquqiy islоhоtlаr, ulаrning mаzmun-mоhiyаti hаmdа tа’lim tizimi rivоjigа kо‘rsаtgаn tа’siri tаhlil qilinаdi. Mаqоlаdа О‘zbеkistоn Rеsрublikаsidа mаsоfаviy tа’limni tаrtibgа sоluvсhi nоrmаtiv-huquqiy hujjаtlаr, kоnstitutsiyаviy kаfоlаtlаr vа ulаrning аmаliy nаtijаlаri hаqidа sо‘z yuritilаdi. Shuningdеk, mаsоfаviy tа’limni tаkоmillаshtirish yо‘lidаgi huquqiy inqilоblаrning istiqbоllаri yоritilgаn.
Mаsоfаviy tа’lim, kоnstitutsiyа, huquqiy inqilоb, islоhоt, rаqаmli tа’lim, nоrmаtiv-huquqiy hujjаtlаr, innоvаtsiоn tеxnоlоgiyаlаr, tа’lim tizimi, insоn huquqlаri.
HUQUQIY MEXANIZMLAR ORQALI AYOLLARGA NISBATAN ZO’RAVONLIKNI OLDINI OLISH
Ayollarga nisbatan zo’ravonlik jamiyatning barcha sohalariga ta’sir qiluvchi global muammolardan biridir.Ushbu maqolada ayollarga nisbatan zo’ravonlikning oldini olish borasida O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va huquqiy mexanizimning o’rni va ahamiyati tahlil etiladi va zo’ravonlikni oldini olish va unga qarshi kurashish bo’yicha takliflar ilgari suriladi.
O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, ayollarga nisbatan zo’ravonlik, huquqiy muammolar,zo’ravonlikni oldini olish bo’yicha takliflar.
COGNITIVE METAPHORS AND LINGUACULTURAL SYMBOLS IN TOPONYMS (A COMPARATIVE STUDY OF ENGLISH AND UZBEK LANGUAGES)
This paper explores how cognitive metaphors and linguocultural symbols are embodied in toponyms of English and Uzbek languages. As linguistic signs deeply rooted in history and culture, place names reflect the conceptualizations, values, and experiences of a nation. Using a cognitive linguistic framework, the study analyzes metaphorical and symbolic meanings in both languages, examining their role in shaping national identity. The comparative approach reveals that English toponyms tend to emphasize physical environment, function, and social structure, while Uzbek toponyms are more symbolically and spiritually motivated, reflecting harmony with nature and cultural traditions.
toponymy, cognitive metaphor, linguocultural, symbolic meaning, national identity, conceptualization
ERTA BOLALAIK AUTIZMI VA AUTIZM SPEKTORI BUZILISHI
Ushbu maqolada autizm spektri buzilishiga (ASB) ega bolalarning hissiy-irodaviy, kommunikativ va idrokiy ehtiyojlarining o‘ziga xos jihatlari tahlil etilgan. Tadqiqotda autizmli bolalarning sensor giperesteziya, stereotip harakatlar, emotsional sovuqqonlik, muloqotga kirishishdagi qiyinchiliklar va ijtimoiy yakkalanish holatlari ilmiy asosda yoritilgan. Shuningdek, ularning nutq, tafakkur, diqqat, xotira va shaxs rivojlanishidagi o‘ziga xosliklar tahlil qilingan. Maqolada autizmli bolalarni korreksion-pedagogik qo‘llab-quvvatlash zaruriyati, ijtimoiy moslashuv ko‘nikmalarini rivojlantirish yo‘nalishlari va psixologik yondashuvning ahamiyati asoslab berilgan.
Autizm, hissiy-irodaviy rivojlanish, kommunikativ ehtiyojlar, giperesteziya, stereotipiyalar, idrok, tafakkur, nutqiy rivojlanish, diqqat, xotira, shaxs shakllanishi, ijtimoiy moslashuv.
ЗНАЧЕНИЕ МОРФОГЕНЕТИЧЕСКИХ АСПЕКТОВ В ПАТОГЕНЕЗЕ ХРОНИЧЕСКОЙ ПЛАЦЕНТАРНОЙ НЕДОСТАТОЧНОСТИ У ПАЦИЕНТОК С СИНДРОМОМ ПРИВЫЧНОГО НЕВЫНАШИВАНИЯ БЕРЕМЕННОСТИ
Хроническая плацентарная недостаточность (ХПН) остаётся одной из центральных проблем современного акушерства, определяющей высокую частоту антенатальных потерь, задержки внутриутробного развития и перинатальной смертности. Нарушение функций плаценты при этом является следствием не только сосудисто-метаболических сдвигов, но и глубоких структурных и иммуноморфологических перестроек, отражающих взаимодействие воспалительных и морфогенетических процессов
ЗНАЧЕНИЕ ВОСПАЛИТЕЛЬНЫХ РЕАКЦИЙ В ПЛАЦЕНТАРНОЙ ТКАНИ В ПАТОГЕНЕЗЕ ХРОНИЧЕСКОЙ ПЛАЦЕНТАРНОЙ НЕДОСТАТОЧНОСТИ У ПАЦИЕНТОК С СИНДРОМОМ ПРИВЫЧНОГО НЕВЫНАШИВАНИЯ БЕРЕМЕННОСТИ.
Актуальность исследования Хроническая плацентарная недостаточность (ХПН) является одним из ключевых патогенетических звеньев репродуктивных потерь и задержки внутриутробного роста плода.
BOLALARDA SURUNKALI BRONXITNI ERTA TASHXISLASHDA SUN’IY INTELLEKTNING ROLI
Ushbu maqolada bolalarda surunkali bronxitni erta aniqlash va tashxislashda sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining o‘rni yoritilgan. Tadqiqotda bronxopulmonal tizim kasalliklarini aniqlashda SI algoritmlaridan, xususan, rentgen va kompyuter tomografiya (KT) tasvirlarini tahlil qilishda foydalanish samaradorligi ko‘rib chiqiladi. Maqolada diagnostik aniqlikni oshirish, inson omilini kamaytirish hamda erta tashxis qo‘yish orqali bolalarda asoratlarning oldini olish imkoniyatlari tahlil qilinadi.
surunkali bronxit, bolalar, sun’iy intellekt, diagnostika, kompyuter tomografiya, tibbiy texnologiyalar.
QADIMGI DAVRDA AYOLLARNING HUQUQ VA ERKINLIKLARI
Mazkur maqolada qadimgi sivilizatsiyalarda ayollarning jamiyatdagi mavqei, ularning huquq va erkinliklari, diniy va ijtimoiy hayotdagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqotda qadimgi Misr, Bobil, Yunon, Rim, Hindiston hamda O‘rta Osiyo xalqlaridagi ayollarga nisbatan munosabatlar tarixiy manbalar asosida yoritilgan. Olimlar — W. Zapotoczny, M. Kütükçü, A. Baseri va boshqalar fikrlariga tayanib, qadim davrlardan boshlab ayollar erkinligi, ularning oiladagi, siyosiy va iqtisodiy hayotdagi o‘rni haqida ilmiy tahlil beriladi. Maqolada qadimgi dunyodagi ayollarning huquqlari bilan zamonaviy davr o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik ham ko‘rsatib o‘tiladi.
ayollar huquqlari, qadimgi sivilizatsiyalar, erkinlik, tarix, oila, huquqiy maqom