ХАЛФАЧИЛИК САНЪАТИДА АЁЛ САНЪАТКОРЛАРНИНГ ИЖРО ВОСИТАЛАРИ
Keywords:
Маълумки, қадимда миллий ашулаларимизни эркагу аёл хонандалар бирдек ижро этган ва тинглаган.Abstract
Санъат бу шундай бир чаманки, ўзбек халқи бой мусиқий меросга эга. Миллатимиз мусиқа санъати қадимий бўлиб, унинг бой ўтмиши бор. Мусиқий созлари ҳам жуда ранг баранг. Ибтидоий даврларда аввало урма чолғулар пайдо бўлган бўлса, кейинчалик пуфлама чолғулар яратилган. Вақт ўтиб бу чолғулар қаторига торли ва камонли созлар қўшилган. Инсон овози эса илк мусиқий асбоб бўлиб, хозирги барча мусиқий чолғулар инсон овозига тақлид этувчи сунъий овозлар саналади. Фаробийнинг таъкидлашича, мусиқада икки ҳил овоз мавжуд, табиий ва сунъий. Табиий овоз инсон халқумидан таралидиган овоз бўлиб, у ривожланиш ва сўниш хусусиятига эга. Дунёда нечта одам бўлса уларнинг овози бир бириникига ўхшамайди. Сунъий овоз эса табиий овознинг тақлидчиси бўлиб, товуш сифати ўзгармайди. Чолғулардан тараладиган бу овозлар эса бир бирига ўхшайди. Масалан, скрипка скрипканинг, танбур танбурнинг овозига ўхшайди. Фаробийнинг овозни икки турга ажратганлиги бежиз эмас. Унинг илмий рисолаларида мусиқий созлар ва одам овозининг лад тузилишидаги фарқларни математик хисоблар билан таққослаб кўрсатган.
Downloads
References
Юнусов Р. Oлти халфа. – Урганч, 1994.
И. Жабборов. “Юксак маданият ва ноёб маънавият маскани” “Ўзбекистон”, 2012 йил.
Б. Мадримов – “Ўқувчиларга маънавий ахлоқий тарбия бериш жараёнида Хоразм мусиқа фолклоридан фойдаланиш йўллари”, Тошкент 2010 й.
Рўзимбоев С. Oжиза. – T.: Ўзбекистон, 2003.
У.Курбанова - Фольклор қўшиқ ижрочилиги. Тошкент. “Турон иқбол”, 2018.
